Κλειστό, ιδιόκτητο ή ιδιοταγές για proprietary λογισμικό;

Ένα συχνό πρόβλημα είναι η επιλογή της ελληνικής μετάφρασης του όρου proprietary software.

Κατά την Wikipedia, proprietary software είναι

computer software on which the producer has set restrictions on use, private modification, copying, or republishing. Similar terms include “closed-source software” and “non-free software”.

Για κάποιο λόγο δεν υπάρχει προτίμηση στο «κλειστό λογισμικό» και βλέπουμε την τάση προς τον όρο «ιδιόκτητο λογισμικό».Το πρόβλημα με το ιδιόκτητο είναι ότι έχουμε μια γενική έννοια για την οποία γίνεται χρήση σε πολύ διαφορετικά πράγματα. Για παράδειγμα, τα «ιδιόκτητα δίκτυα επικοινωνιών», σε εταιρίες όπως Forthnet και HOL. Το «ιδιόκτητο δάσος», το «ιδιόκτητο διαμέρισμα».

Κατά το λεξικό στο komvos.edu.gr,

ιδιόκτητος -η -ο [iδióktitos] E5 : που τον έχει κάποιος ως ιδιωτική περιουσία: Kατοικώ σε ιδιόκτητο διαμέρισμα. [λόγ. < αρχ. ἰδιόκτητος]

Μια τρίτη επιλογή είναι το «ιδιοταγές λογισμικό» (4 αποτελέσματα από το Google). Αν ψάξουμε όμως σκέτα «ιδιοταγές» θα δούμε περισσότερα αποτελέσματα, και συγκεκριμένα χρήση όπως «ιδιοταγές τηλεφωνικό σύστημα», «ιδιοταγές PBX», «ιδιοταγές βύσμα USB», «ιδιοταγές πρωτόκολλο», η «ιδιοταγής λύση από την Texas Instruments». Δεν κατάφερα να βρω σε κάποιο λεξικό «online» τον όρο αυτό.

Τι επιλέγουμε;

Ως κοινότητα ΕΛΛΑΚ, είναι στο χέρι μας ποιος όρος θα περάσει. Για παράδειγμα, είμαστε στη διαδικασία καθιέρωσης του όρου «ιστολόγιο» και μιας σειράς άλλων όρων. Γενικά την καθιέρωση αυτή δεν την κάνουμε με οργανωμένο τρόπο με αποτέλεσμα να μην είμαστε πάντα αποτελεσματικοί.

Για τον όρο ιδιόκτητο βλέπουμε ότι γίνεται παράλληλη χρήση σε άλλα πράγματα από το proprietary. Ακόμα, και κατά το λεξικό σημαίνει κάτι άλλο. Πιστεύω ότι θα ήταν καλό να απορρίψουμε τον όρο αυτό και να κάνουμε συλλογική στροφή σε κάτι άλλο.

Ο όρος ιδιοταγής (ιδιοταγές λογισμικό) φαίνεται αρκετά καλός, είναι σε χρήση μόνο για τη μετάφραση του proprietary και ελπίζω να μην ανακαλυφθεί χρήση του σε κάτι άσχετο από το proprietary. Αν ως κοινότητα μπορούμε να δράσουμε συλλογικά, τότε θα μπορούσαμε να αλλάξουμε στον όρο αυτό.

Αν ως κοινότητα δεν μπορέσουμε να συμφωνήσουμε να δράσουμε συλλογικά στο ζήτημα αυτό, τότε η επιλογή «κλειστό λογισμικό» είναι πιστεύω μια κοινή λύση.

Η προσωπική μου επιλογή είναι να έχουμε το «ιδιοταγές λογισμικό» ως τον τεχνικό όρο για «proprietary software» ενώ να επιτρέπουμε και τη χρήση του «κλειστού λογισμικού» (σε σχέση με το ανοιχτό/ελεύθερο λογισμικό).

Φυσικά είμαι ανοιχτός σε συζήτηση.

Ενημέρωση 29Νοε2008:

Κατά το Ορόγραμμα, τεύχος 16, (Ιανουάριος/Φεβρουάριος 1996),

Στη ΓΩΝΙΑ ΤΟΥ ΓΕΣΥ …έλα κι εσύ (K.B.)

Πρόβλημα Αρ.16

Ανάμεσα στις προτάσεις που εξέτασε το ΓΕΣΥ είναι και οι ακόλουθες:
Πρόταση Θέση του ΓΕΣΥ

proprietary=ιδιογενής                       ΟΧΙ. Δεν αφορά προέλευση ( -γένεια),
αλλά κυριότητα. Τίθεται υπό διερεύ-
νηση η απόδοση:
proprietary=ιδιοκτησιακός,   ιδιοκυ-
ριότητας.

Ενημέρωση 30Νοε2008:

Ύστερα από επικοινωνία με την Ελληνική Εταιρία Ορολογίας (ΕΛΕΤΟ) και τον κ. Βαλεοντή, έλαβα την παρακάτω διευκρίνηση για τη μετάφραση του όρου proprietary στα ελληνικά.

Το επίθετο proprietary στα τυποποιητικά κείμενα (Ευρωπαϊκά και Διεθνή πρότυπα, EN, ISO, IEC, …) μας απασχόλησε για χρόνια στη ΜΟΤΟ (που είναι συλλογικό μέλος της ΕΛΕΤΟ). Χρησιμοποιήσαμε στην αρχή, αλλά εγκαταλείψαμε αργότερα, την απόδοση ιδιόκτητος. Χρησιμοποιήσαμε για κάποιο διάστημα την απόδοση ιδιογενής, αλλά και αυτή – την συζητήσαμε και στο Συμβούλιο της ΕΛΕΤΟ – δεν μας ικανοποίησε και την αντικαταστήσαμε με το ιδιοταγής (για ένα διάστημα δίναμε στη Βάση και τα δύο ως συνώνυμα πριν εγκαταλείψουμε οριστικά το ιδιογενής).
Το κύριο χαρακτηριστικό των εννοιών που χαρακτηρίζονται – τουλάχιστον στο συγκείμενο της τυποποίησης – ως proprietary είναι το ότι δεν υπακούουν σε πρότυπο (διαθέσιμο στο κοινό) δηλαδή σε κοινές δημόσιες απατήσεις π.χ. εθνικό πρότυπο όπως το ΕΛΟΤ, περιφερειακό πρότυπο όπως τα Ευρωπαϊκά, ή διεθνές πρότυπο όπως τα ISO, IEC, αλλά υπακούουν σε ίδ-ι-ες (δικές τους, ιδιωτικές – όχι δημόσιες – απαιτήσεις). Σε αυτό το συγκείμενο, λοιπόν, το proprietary λειτουργεί με αντίθετό του το επίθετο standard,  δηλαδή: standard Aproprietary A (οτιδήποτε είναι αυτό το A) αν το Α υπακούει σε πρότυπο (τάσσεται υπό τις προδιαγραφές προτύπου) ή υπακούει σε ίδιες (καθαρά δικές του) απαιτήσεις. Υιοθετήσαμε, λοιπόν, το ζευγάρι προτυποταγήςιδιοταγής (προτυποταγές Α – ιδιοταγές Α). Εκτός από τις έννοιες όμως «standard» και «proprietary» συναντήσαμε να χρησιμοποιούνται και οι αντιφατικές τους «non-standard» και «non-proprietary», δηλαδή τον όρο non-standard ως συνώνυμο του όρου proprietary και τον όρο non-proprietary ως συνώνυμο του όρου standard (φυσικά μιλάμε για το ίδιο συγκείμενο, γιατί το standard σε άλλα συγκείμενα αποδίδεται ορθά ως πρότυπος ή τυπικός). Χρησιμοποιούμε, λοιπόν, κατ’ αντιστοιχίαν και τους όρους απροτυποταγής και ανιδιοταγής. Ώστε, για τη ΜΟΤΟ και για τα ελληνικά τηλεπικοινωνιακά πρότυπα έχουν πλέον οριστικοποιηθεί οι αποδόσεις:
standard – proprietary ==> προτυποταγήςιδιοταγής
non-standard – non-proprietary ==> απροτυποταγήςανιδιοταγής
Με μια αναζήτηση στη Βάση TELETERM (www.moto-teleterm.gr) και με «τμήμα» όρου αναζήτησης «proprietary» (μην έχοντας νυγματίσει ότι είναι ολόκληρη λέξη και έχοντας νυγματίσει να αναγραφούν και οι πηγές) θα λάβετε έναν πίνακα με 76 λήμματα που περιλαμβάνουν (στον αγγλικό όρο) τη λέξη proprietary αλλά και τη λέξη non-proprietary
Κάπου θα δείτε ότι έχει «ξεφύγει» το ιδιογενής, θα το διορθώσω όμως, γι αυτό αγνοήστε το.
Επομένως, στην ερώτησή σας απαντώ ότι το proprietary software αναμφίσημα μπορεί να αποδοθεί ως ιδιοταγές λογισμικό.

Permanent link to this article: https://blog.simos.info/%ce%ba%ce%bb%ce%b5%ce%b9%cf%83%cf%84%cf%8c-%ce%b9%ce%b4%ce%b9%cf%8c%ce%ba%cf%84%ce%b7%cf%84%ce%bf-%ce%ae-%ce%b9%ce%b4%ce%b9%ce%bf%cf%84%ce%b1%ce%b3%ce%ad%cf%82-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-proprietary-%ce%bb/

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: